Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) en yeni "Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri" bültenini yayımladı. İzmir’in kültür sanat yaşamındaki yerini diğer şehirlerle karşılaştırdık. Üçüncü büyük şehir olmak sadece nüfusla mı ilgili, yoksa sanata katılımda da bu ağırlığı görebiliyor muyuz sorusunun cevabını rakamlar veriyor.

Sinemada İlginç Tablo: Az Film, Çok Seyirci

İzmir, sinema seyircisi sayısında İstanbul ve Ankara’nın ardından beklendiği gibi üçüncü sırada yer alıyor. Kentte toplam 103 sinema salonu var ve bu salonlarda 1 milyon 942 bin 831 seyirci ağırlanmış durumda. Rakamların içine girdiğimizde ise çok dikkat çekici bir durumla karşılaşıyoruz.

İzmir’deki sinemalarda gösterilen 531 filmin sadece 160 tanesi yerli yapım. Salonlar daha çok yabancı filmlere yer ayırmış (371 yabancı film). Ancak İzmirli sinemaseverler tercihlerini yerli filmlerden yana kullanmış. Bu kısıtlı arza rağmen, yerli filmler tam 1 milyon 62 bin 634 seyirci toplamış.

Bu durumu diğer şehirlerle kıyasladığımızda İzmir’in farkı daha net ortaya çıkıyor: Nüfusu İzmir'e yakın olan Bursa’da 162 yerli film gösterilmiş ama seyirci sayısı 699 bin civarında kalmış. Antalya’da 159 yerli filme karşılık sadece 551 bin seyirci sinemaya gitmiş.

Yani İzmir halkı, önüne konan az sayıdaki yerli filme diğer şehirlere göre çok daha büyük bir ilgi göstermiş. Bu da kentte yerel sinemaya ve yerli içeriklere karşı güçlü bir istek olduğunu gösteriyor.

Tiyatroda Salon Çok Ama Verimlilikte Yarış Başladı

Tiyatro verilerine baktığımızda İzmir’in salon altyapısının oldukça güçlü olduğunu görüyoruz. Şehirde 85 tiyatro salonu ve 33 bin 775 koltuk kapasitesi bulunuyor. Salon sayısında 94 salonu olan başkent Ankara’ya oldukça yakınız. İzmir genelinde sezon boyunca sahnelenen 693 eser, 2 bin 228 gösteriyle seyirciyle buluştu ve toplam 514 bin 133 seyirciye ulaştı.

Ancak diğer şehirlerle koltuk başına düşen seyirci sayısını kıyasladığımızda durum değişiyor: Ankara, 45 bin koltuk kapasitesiyle 1.25 milyon seyirciye ulaşarak neredeyse İzmir’i ikiye katlıyor. İzmir’den nüfus bakımından daha küçük olan Eskişehir ise sadece 4 bin 641 koltuk kapasitesine sahip olmasına rağmen 110 bin seyirciyi salonlarında ağırlamayı başardı. Eskişehir, kısıtlı koltuk sayısına rağmen salonlarını çok daha verimli kullanarak koltuk başına düşen seyirci oranında İzmir’in önüne geçiyor. Bursa da 19 bin 928 koltukla 288 bin tiyatro seyircisine ulaşarak İzmir’in takibini sürdürüyor. İzmir’in tiyatroda salon avantajını daha iyi kullanması ve gösterileri daha geniş kitlelerle buluşturacak projelere ağırlık vermesi gerekiyor.

Opera ve Balede Salon Sıkıntısı Seyirciyi Sınırlıyor

Türkiye’de devlet opera ve balesinin sahne aldığı sadece 6 şehir bulunuyor. İzmir bu şanslı şehirlerden biri olmasına rağmen mekân darlığı nedeniyle potansiyelini tam yansıtamıyor. Ankara 4 bin 152 koltukla, İstanbul ise 3 bin 479 koltukla opera ve bale etkinlikleri düzenliyor. Her iki şehir de sezonu 109 binden fazla seyirciyle kapatmış durumda. İzmir’de ise opera ve bale için sadece 2 salon ve toplam 1.131 koltuk bulunuyor. İzmir Devlet Opera ve Balesi, sezon boyu 42 eserle 127 gösteri yaparak bu kısıtlı salonları sürekli doldurmuş ve 79 bin 181 seyirciye ulaşmış.

Buradaki kritik durum şu: İzmir, sahnelenen eser sayısı bakımından Antalya’dan (26 eser) ve Samsun’dan (33 eser) daha aktif bir sezon geçirmiş. Ancak koltuk sayısının azlığı nedeniyle daha fazla seyirciye ulaşma şansını kaçırıyor. Nüfusu İzmir’den çok daha az olan Antalya ve Samsun, modern salon olanakları sayesinde opera seyircisi sayısında İzmir’e oldukça yaklaşmış durumda. İzmir seyircisinin operaya olan ilgisinin karşılık bulabilmesi için şehre yeni ve daha büyük bir opera salonu kazandırılması en büyük ihtiyaç olarak öne çıkıyor.

Müzik Topluluklarında Durum Ne?

Klasik müzik, koro ve geleneksel toplulukların performanslarında da İzmir kendine has kitlesini koruyor. Orkestra dinleyicisi bu sezon 17 bin 933, topluluk dinleyicisi ise 6 bin 363 kişi olarak kayıtlara geçti.

Bu alanda dikkat çeken bir diğer şehir ise Adana oldu. Adana, Çukurova Devlet Senfoni Orkestrası’nın düzenli programları sayesinde sadece orkestra etkinliklerinde 11 bin 472 seyirciye ulaştı. Nüfus ölçeğine göre bakıldığında Adana’nın senfonik müzik seyircisi yaratma konusunda İzmir ile başabaş bir mücadele içinde olduğu görülüyor.

Sonuç Olarak

TÜİK’in paylaştığı veriler bize İzmir’in sanatsal tüketime çok açık ve istekli bir şehir olduğunu gösteriyor. İzmirli sanatseverler sinemada yerli yapımlara sahip çıkıyor, kısıtlı kapasiteye rağmen opera salonlarını dolduruyor. Şehrin üçüncü büyük kent unvanını kültürel üretimde de tam olarak hissettirebilmesi için salon verimliliğini artıracak çözümlere, yeni alanlara ve özellikle çocuk ile gençlerin sanata katılımını kolaylaştıracak destekleyici politikalara ihtiyacı var.