L’Air de Paris - Paris Havası

Arkas Sanat Merkezi’nde düzenlenen ve küratörlüğünü Dr. Necmi Sönmez’in yürüttüğü “L’Air de Paris - Paris Havası” sergisi, Çağdaş Türk Sanatı’nın önde gelen isimlerinin çalışmaları ile bizlere bir sanat şöleni sunuyor.

22 Kasım 2022

Arkas Sanat Merkezi’nde düzenlenen ve küratörlüğünü Dr. Necmi Sönmez’in yürüttüğü “L’Air de Paris - Paris Havası” sergisi, Çağdaş Türk Sanatı’nın önde gelen isimlerinin çalışmaları ile bizlere bir sanat şöleni sunuyor. Sergide resim, heykel, seramik, fotoğraf, gazete kupürleri, mektuplar, sergi afişleri gibi farklı çalışmalarla karşı karşıya kalıyoruz. Eserler, birbirleriyle bağlantılı olarak belirli bir düzen içerisinde sergileniyor. Görsel ve işitsel etkileşimli araç gereçler kullanılarak, ziyaretçilerin eserler hakkında daha kolay bilgiye ulaşması amaçlanıyor.

Sergide özellikle soyut kompozisyon çalışmaları dikkat çekiyor. Paris’te eğitim alan Türk sanatçıların sergideki eserlerine baktığımızda, resimlerinde kübizmin etkilerinin olduğunu ve resimde biçimsel deformasyonların görüldüğünü söyleyebiliriz. İlk yıllarda kübizme bağlı bir geometrik soyutlama görülürken, sonraki yıllarda, temelinde daha çok mekân sorununa eğilen, renk öğesine ağırlık verilen bir “figürden soyutlama” yani lirik soyut dikkati çekmektedir. Hareketli bir mekân kavramı getiren lirik soyut, Paris’te eğitim alan ve Türk Soyut Sanatının Paris kanadını oluşturan sanatçılarda özellikle kübizm akımının etkileriyle birlikte göze çarpıyor. Sergide Kübizmin etkisini eserlerine yansıtan sanatçı olarak Hulisi Mercan’ı örnek gösterebiliriz.

Hulisi Mercan 1913-1988

 

Bir diğer sanatçımız Hakkı Anlı, Paris’teki ilk zamanlarında kübizmi takip eder. Soyut kompozisyonları da ardından gelir. Picasso’yu örnek alarak kendi karakteristiğini oluşturmaya çalışır. 1955-1965 yıllarındaki soyut çalışmalarında, karanlık ve aydınlık örüntülerini tuvaline yansıtır.

Hakkı Anlı 1906-1991

       

Sergide portre ve nü çalışmalar ise bir diğer gruptur. Portre çalışmalar çoğunlukla kadın figürlerden oluşuyor. Şükriye Dikmen’in kadın portre çizimleri ve nü çalışmaları dikkat çekici eserler arasında. Sanatçının “Kadın ve Erkek” isimli yağlı boya çalışmasında figürlerin cinsiyetini vurgulamak için ten renginin açık ve koyu şeklinde düzenlendiğini görüyoruz. Figürlerin yorumlanması ve renk seçimi bakımından sanatçının bu eserinde Henri Matisse etkilerinin olduğu hissediliyor. Türk Sanatçıların Fransa’da aldıkları eğitim ile beraber batılı sanatçılardan etkilendiklerini söylenebilir.

Buradan yola çıkarak Cumhuriyet Dönemi ile birlikte kadın ve kadın sanatçıların sanatsal etkinliklerde daha fazla rol almaya başladığını, Modernleşme ve Batı’nın etkisiyle de Çağdaş Türk sanatında kadın ve çıplaklık konularının resme dâhil edildiğini açıkça görebiliriz.

 

Şükriye Dikmen, Kadın ve Erkek, 1955.  


 

  Henri Matisse, Dans, 1910.

                        

Sergide Batılı akımların etkisinde kalmış sanatçıların eserleri çoğunlukta. Fakat bunun dışında gelenekselci sanatçıları da görmekteyiz. Örnek olarak Cihat Burak’ın kâğıt üzerine tükenmez kalemle yaptığı eserler hem gelenekselci çizgide hem de serginin belki de en dikkat çekici olan eserleridir. Sanatçı’nın eserlerine konu yönünden bakıldığında günlük yaşam sahneleri ve Anadolu’dan kesitlerin ağırlıklı olduğunu görüyoruz. Bunun dışında resimlerinde, aldığı eğitim ve Paris seyahatinin de etkisiyle Batı resminden etkiler de görülüyor. Böylece Cihat Burak’ın Batı resminin tekniklerini Anadolulu kompozisyonlarında ustalıkla harmanladığını görebiliriz.

 

Cihat Burak, Fantastik Anadolu, 1961-1964.

 

Paris’te bulundukları dönemden itibaren sanatçıların eserleri önemli galeri ve salonlarda sergilenmiştir. Paris’te farklı ülkelerden sanatçılarla bağlantı kurup sanatsal anlamda fikir alışverişlerinde bulunmaları ve bunları kendi toprağının motifleriyle harmanlamış olmaları Çağdaş Türk Resim Sanatının şekillenmesinde etkili olmuştur. Bu sayede Batının çağdaş akımlarını kendi özleriyle birleştirebilen sanatçılar, görüldüğü gibi özgünlüklerini yakalamayı başarabilmişlerdir.

 

Sıla Kaptan Şahin