Müzik Emekçilerinin Pandemide Yaşadıkları Raporlandı

Pandemi döneminde müzik emekçilerin yaşadıkları, sosyo-ekonomik sorunlara dikkat çekmek üzere hazırlanan, “Türkiye’deki Müzik Emekçilerinin Çalışma Koşulları ve Gelir Durumları Üzerine Araştırma Raporu” adlı çalışma, sektörün yaşadıkları sorunları gözler önüne serdi.

28 Haziran 2022

MÜZİK EMEKÇİLERİNİN PANDEMİDE YAŞADIKLARI RAPORLANDI:

Pandemi döneminde müzik emekçilerin yaşadıkları, sosyo-ekonomik sorunlara dikkat çekmek üzere hazırlanan, “Türkiye’deki Müzik Emekçilerinin Çalışma Koşulları ve Gelir Durumları Üzerine Araştırma Raporu” adlı çalışma, sektörün yaşadıkları sorunları gözler önüne serdi.

Yoksul ve Güvencesizler!

Bütün dünya halklarını, özellikle orta ve alt sınıfı son derece zor ekonomik koşullara mahkûm eden (Covid-19)  pandemi dönemi, çalışan emekçilerin bir bölümünü ya işinden ayırdı ya da gelirlerindeki düşüşe neden oldu. Hükümetin ve yerel yönetimlerin yardımları yetmedi. Evde çalışarak üretmenin pek mümkün olmadığı mesleklerden biri de müzik emekçileri oldu. Müzisyenlerin, sahne-konser-bilet olmadan, çevrimiçi konser vermeleri teknolojik imkânların önceki yıllara göre gelişmiş olmasına rağmen yeterli olmadığı gibi yapısal olarak da hayatlarını kazanmaları pek mümkün olmadı. Bu şartlara dayanamayan ve *intihar eden müzisyenler olduğu gibi enstrümanını satmak zorunda kalanlar da oldu. 

Ekonomik Hak Kayıpları Ele Alındı

Müzik emekçilerinin pandemi döneminde neler yaşadıklarına ilişkin oldukça aydınlatıcı bir araştırma yayınladı. Çalışmayı yapan isimler, Sevilla Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Doktora Öğrencisi Selda Dudu, Mimar Sinan Üniversitesi Müzikoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Evrim Hikmet Öğüt ve Müzik yazarı Özge Ç. Denizci. Üç ismin hazırladığı söz konusu rapor, “Türkiye’deki Müzik Emekçilerinin Çalışma Koşulları ve Gelir Durumları Üzerine Araştırma Raporu” ismiyle kamuoyu ile paylaşıldı. 21 Haziran Dünya Müzik Günü’nde yayımlanan raporda, müzik emekçilerinin çalışma koşulları ve COVİD 19 pandemisi sürecinde yaşadıkları ekonomik hak kayıpları ele alındı.

Yüzde 71’i Ek İş Arıyor”

İki akademisyenin ve bir müzik yazarının birlikte hazırladığı raporun detaylarına bakıldığında,  müzik emekçilerinin yüzde 63’ü, hiçbir sosyal güvenlik kaydı olmadan çalışıyor. Bir diğer çarpıcı istatistik ise anket çalışmasına katılan müzik emekçilerinden yüzde 71’i müzik alanındaki işine ek olarak gelir elde etmek amacıyla ikinci bir iş aradığını ifade etti. 

Katılımcılara sorulan sorulardan biri, oldukça önemli olan gelir konusundaki soru oldu. Ankete katılanlara 2019-2020 dönemlerinde ortalama aylık gelirleri soruldu. Bu sorunun amacı, pandeminin gelir üzerindeki etkisi öğrenilerek somutlaştırılmak istendi. Rapordaki veriler ise şu şekilde:

“Katılımcıların 2019 yılında ortalama aylık geliri 5 bin 685 TL olarak tespit edildi ve müzik alanındaki işlerinden elde ettikleri ortalama aylık net nakdi gelirlerine ilişkin cevapları Türk-İş tarafından hazırlanan 2019 yılı aralık ayı açlık ve yoksulluk sınırları temel alınarak sınıflandı. Buna göre  2019 yılında katılımcılardan yüzde 31’i asgari ücret altında, yüzde 6’sı dört kişilik bir ailenin açlık sınırı ile bir kişinin yaşam maliyeti arasında, yüzde 45’i bir kişinin yaşam maliyeti ile dört kişilik bir ailenin yoksulluk sınırı arasında ve yüzde 18’i dört kişilik ailenin yoksulluk sınırı üstünde kazandı.” 

Katılanların Yüzde 86’sı Memnun Değil

Katılımcıların, 2020 yılında ise ortalama aylık gelir 3 bin 129 TL olarak tespit edildi. Ortalama aylık gelirdeki düşüşün yanı sıra, asgari ücret altında gelir elde eden müzik emekçilerinin oranının yüzde 31’den, tam iki katına yükselmesi ve en yüksek gelir grubunun yüzde 18’lik bir orandan yüzde 6’lık bir orana gerilemesi, müzik sektörü çalışanlarının pandemi sürecinde uğradığı gelir kaybını sayısal olarak somutlaştırdı. Katılımcılardan sadece yüzde 14’ü gelirlerinden memnunken, yüzde 86’sının gelirlerinden memnun olmadığı tespit edildi." 
 

8 Kasım-10 Aralık 2020 Tarihlerinde Yapıldı

Türkiye’deki bütün müzik emekçilerini kapsayan bu çalışma, 8 Kasım-10 Aralık 2020 tarihleri arasında 410 müzik emekçisinin katıldığı online anket çalışması ve sınırlı sayıda görüşmeye dayanırken, anket, yaş, cinsiyet ve eğitim seviyesi gibi demografik soruları da içeren, ağırlıklı olarak çalışma koşullarına, gelire odaklanan 30 adet kapalı ve bir adet açık uçlu soru içerdiği belirtildi.

Öğrenim/Akademik Müzik Öğrenim Durumu

Anketteki sorulardan biri de, müzisyenlerin kayıtlılık durumu. Katılımcıların müzik sektöründeki ücretli işçi oranı yüzde 62, işveren oranı yüzde 2, ücretsiz işçi oranı yüzde 2 ve kendi hesabına çalışan oranı yüzde 18, şeklinde yer aldı. Diğer bir soru ise, katılımcıların, Öğrenim/Akademik Müzik Öğrenim Durumu. Katılımcılarının 235’i (yüzde 57) güzel sanatlar lisesi, üniversitelerin sanat bölümleri veya devlet konservatuarları gibi devlet kurumlarından birinde müzik eğitimi aldığını, 175’si ( yüzde 43) ise devlet kurumlarından müzik eğitimi almadığını raporda beyan etmiş. Bu durumda katılımcıların toplamda yüzde 83’ü yüksekokul, lisans, yüksek lisans ya da doktora öğrenimi aldıklarını raporda yer alan bir başka önemli bilgi.  İşyeri statüsü açısından bakıldığında, yüzde 67 özel sektörde çalışırken yüzde 16’sı kamuda çalıştığı belirtildi. Geri kalan oranın ise, hem özel hem kamuda çalıştığı gibi, yüzde 3 oranında STK ve benzeri alanlarda çalıştığı öğrenildi.

Bir diğer önemli durum ise işteki süreklilik-yevmiye gibi durum tespitinin yapıldığı soruda, ankete katılanların 277(yüzde 67) geçici çalışırken, sadece 33’ünün(%33) istihdam güvencesi bulunuyor. 

Yüzde 65’i Örgütsüz Çalışıyor

Raporda yer alan bilgilere bakıldığında, örgütlülük, sendika veya bir meslek birliğine bağlı olup olmadıkları konusunda ise, 142 (yüzde 35) müzik alanındaki işleri üzerinden bir sendikaya derneğe ya da meslek birliğine kayıtlıyken 268 katılımcı (yüzde 65) ise bunlardan herhangi birine kayıtlı değil.

İş memnuniyetinin saptanabilmesi için katılımcılara ileride çocuklarının da kendi mesleklerini yapmalarını isteyip istemeyecekleri soruldu. Bu soruyu, 221 (yüzde 54) katılımcı “Hayır,” 189 katılımcı (yüzde 46) “Evet” şeklinde yanıtladığı görüldü. 

8 Kasım-10 Aralık 2020’de Yüzde 63’ü İşsiz Kalmış

Bu anketi cevapladığınız hafta nakdi veya ayni gelir elde etmek amacıyla 12 müzikle ilgili bir işte çalıştınız mı? Anket çalışmasının 8 Kasım-10 Aralık 2020 tarihleri arasında gerçekleştirildiği hatırlanacak olunursa, anketi cevapladığı hafta içinde, yani pandemi sürecinde, müzik emekçilerinin yüzde 63’ünün işsiz durumda olduğu görülüyor

Sosyal Yardım Katılımcıların sadece 56’sı (yüzde 14) 2020 yılı içinde devlet, belediye, özel şirketler ya da sivil toplum kuruluşlarından gelirlerine ek olarak karşılıksız nakdi veya ayni yardım almaktayken, 354’ü (%86) hiçbir sosyal yardımdan faydalanamadı. 

Rapora İlişkin Araştırmacıların Ortak Notu Şu Şekilde:

COVID-19 salgını, kültür sektörü gibi esnek ve güvencesiz çalışmanın yaygın olduğu sektörlerde çalışan pek çok emekçinin işini, gelirini, sağlığını ve dahası yaşam arzusunu elinden aldı. Böylesi bir süreçte salgının 8. ayında başladığımız bu araştırma, müzik emekçilerini merkeze aldı ve karşı karşıya kaldığımız krizi anlamaktan öte ona sebep olan çalışma koşullarını kavramayı hedefledi. Araştırmamız, yalnızca icra alanında faaliyet gösteren müzisyenlere değil, sahne çalışanlarından stüdyo çalışanlarına, organizasyondan eğitime bu alanda emek veren herkese ulaşmayı ve olabildiğince mesleklere ilişkin hem ortak hem de kendilerine özgü sorunları tespit etmeyi hedefledi. Bu bakımdan, müzik sektörünü var eden tüm meslek çalışanlarını kapsayan “müzik emekçisi” ifadesini kullanmayı tercih ettik. Öncelikle anket çalışmasına ve derinlemesine görüşmelere katılarak bu araştırmayı mümkün kılan, görüş ve deneyimlerini paylaşan tüm müzik emekçilerine teşekkürü borç biliyoruz. Sektörün sorunlarının müzik emekçilerinin de katılımcı oldukları bir politika geliştirme süreciyle çözülebileceğine inanıyoruz. Çalışmamızın bu sürece katkı sunması dileğimizdir.

İzmir.Art (Anıl Yıldız-Mehmet Emin AL)


*Oksijen Gazetesi, 12.03.2021 tarihli haberi.