Sarı Denizaltı Sanat İnisiyatifi’nin yeni projesi “Mekânın Hafızası, Hafızanın Mekânı-Fabrika” sergisi açıldı. Sergi, Sümerbank Bergama Tekstil Fabrikası’nın 1960’tan günümüze, kent sosyolojisi, ekonomisi, kültürü ekseninde, toplumsal bellek, endüstriyel miras ve emeğin miras hakkı kavramları üzerinden incelenmesine dayanıyor. Fabrikanın insan odaklı hafızasını işleyen sergi, arşiv ve sözlü tarih kayıtlarından oluşuyor. 

İŞÇİLERİN ARŞİVİ SERGİLENDİ

Projenin yürütücülerinden Günseli Baki, Sümerbank Bergama Tekstil Fabrikası’nın ve çalışanlarının hikâyelerini 2019’da öğrendikten sonra araştırmaya başladıklarını belirtti. Fabrikanın farklı zamanlarında çalışan işçileriyle görüştüklerini, bu görüşmelerin sonucunda mekânın hafızasını oluşturacak kişisel arşivlere ulaştıklarını aktaran Baki, projenin aynı zamanda büyük bir kısmı atıl durumda olan fabrikanın kent hayatına kazandırılması için öneriler geliştirdiğini aktardı. 

‘FABRİKANIN HAFIZASI KORUNARAK DÖNÜŞTÜRÜLMELİ’

Mimarlık ve tasarım fakültesi öğrencilerinden oluşan Rastminus Tasarım Kolektifinin fabrika alanın kamusal alan olarak kente yeniden kazandırılmasına dair geliştirdiği modeller de sergide yerini aldı. Öğrenciler, Fatih Burgaz'ın danışmanlığında tekstil fabrikasının gelecekte neye dönüşmesini düşünüyorlarsa buna dair bir hayal kurdular. İki ayrı proje ortaya koyan öğrencilerden Alper Aksu, “Biz okul dışında bir şeyler yapmak için bir araya gelmiş mimarlık öğrencileriyiz. Okul dışında bir araya gelişlerimiz bizim mimarlığa bakış açımızı geliştiriyor. Çünkü mimarlık sadece yapı elamanlarının bir araya gelişi değil Fabrika projesinde de gördüğümüz gibi hislere dayanıyor. Fabrika binasını gezerken biz üretim mekânından ziyade yaşanmış hisleri görüyorduk ve bu hem mimari anlamda hem de hepimizin içsel anlamda çok değer verdiğimiz bir şey. Orası eskiden ziyade bizim için yeni keşfedilen ve herkesin ayrı ayrı tek tek hafızasından yer eden çok büyük bir duygu dolu mekân. Bu fabrika herkesin bir şekilde hayatına dâhil olmuş. Bunun için fikirlerimizi ürettik ve mimarlık ortamına bir katkı sunduk. Mimarlık ortamında endüstriyel mirasın korunması dair fikirler ürettik. Fabrikanın hafızasının korunarak nasıl bir kamusal alan yaratabiliriz diye düşündük ve sözümüzü tasarladığımız modellerle söyledik” diye konuştu. 

Projenin yürütücülerinden Yücel Tunca ise işçilerin emekleriyle yıllarca var ettiği Sümerbank Bergama Tekstil Fabrikası’nın, 2004 yılından atıl bir şekilde bekletildiğini belirtti. Alanın geleceğinin nasıl kurgulanacağını merak ettiklerini, bu haliyle atıl durumda bırakılmaması gerektiğini söyleyen Tunca, “Mimarlık öğrencileriyle birlikte fabrikanın geleceğini kurgulamış durumdayız ve aslında kamuoyuna öneriyoruz. Orasını yıkmayalım dönüştürelim. Tekrar Bergama halkına kamuoyuna kazandıralım diye öneriyoruz” dedi. 

‘FABRİKA KAMUYA KAZANDIRILMALI’

Sergiye kişisel arşivi ve tanıklığıyla katkıda bulunan fabrika işçilerinden Serpil Güler, yıllardır atıl durumda bırakılan alana dair şunları söyledi: “Yücel bey ve ekibe teşekkür etmemiz lazım. Fabrikayla ilgili çok çaba sarf ettiler. İki yıl önceydi fabrikayla ilgili bir proje yapacaklarını söylediler. Fabrika emeklisi olarak çok duygulandım. Arkadaşlarla iletişime geçtik. Fabrikaya gittik çok duygulu anlar yaşadık. Gerçekten çok güzel bir proje ortaya çıktı, gençleri de bu projede görmek çok güzel. Fabrikanın her hangi bir şekilde kamusal alana dönüştürülmesi bizi çok duygulandırır.”