Bir sanat galerisini ziyaret etmeye başladığımız andan itibaren, yeni bir deneyim yaşamaya başlarız. Bu deneyim, zihni dinlendirirken bizi gündelik yaşamın koşuşturmasından uzaklaştıran bir etkiye sahiptir. Görmek istediğimiz eserlere doğru adım adım ilerlerken, duvarlardaki boyanın, çerçeveleri tutan askılığın ya da spot ışıklarının farkına bile varmayabiliriz. Oysa eser ve mekânın atmosferi, birbirini tamamlayarak bizi karşılar… Mekânın Hafızası, sanat galerilerinin belleğini, özelliklerini ve sanatsal kimliğini ortaya koymayı amaçlarken; İzmir gibi kültürel çeşitliliği yüksek bir şehirde, sanat galerilerini belgeleyerek kent belleğine katkı sunmayı ve uzun vadede arşiv niteliği taşıyan bir kaynak oluşturmayı hedefliyor. İzmir’deki sanat mekânlarının ve galerilerinin tarihine uzanan bu yazı dizisi, sanat eserlerinin sergilenme alanlarını daha yakından tanıma fırsatı sunuyor.

Bu sayıda, kolektif düşünmenin ve birlikte üretmenin aktif bir bileşeni Art Venue İzmir (AVİ) ele alınıyor. AVİ, 2023 yılında, İzmir’in liman bölgesinde yer alan Umurbey mahallesinde kuruluyor. Sanatı ve toplumsal bilinci bir araya getirme misyonuyla yola çıkan AVİ; sergilere, söyleşilere, film gösterimlerine ve gündelik karşılaşmalara aynı anda alan açabilen esnek bir mekân… AVİ’de yürütülen çalışmalar ağırlıklı olarak toplumsal meseleler, hafıza, adalet, kamusal alan ve birlikte yaşama deneyimleri etrafında şekilleniyor. 

Art Venue İzmir’in tarihsel sürecini, kuruluş öyküsünü ve İzmir’in kültürel yaşamına ve kent belleğine katkılarını, galerinin kurucusu ve yöneticisi Kelemet Çiğdem Türk ile konuştuk.

Art Venue İzmir’in kuruluş öyküsünü ve bu sürecin arkasındaki temel motivasyonlarını paylaşabilir misiniz?
Art Venue İzmir(AVİ), tekil bir girişimden çok, kolektif bir ihtiyaçtan doğdu. Başlangıç noktamız bir sergi mekânı kurmak değil; sanatın, düşüncenin ve toplumsal meselelerin birlikte üretilebildiği kamusal bir alan yaratmaktı. AVİ bugün, Novidies Medya, Meydan Müzik, Hermes Sahaf, Sosyoloji Dükkânı Derneği ve Kültürship’in bir aradalığıyla var oluyor. Her biri kendi üretim hattını korurken, aynı zamanda birbirini tamamlayan bir bütünün parçası olarak çalışıyor. AVİ’yi esas anlamda var eden şey de bu kolektif üretim hâli.

Yapının tarihsel geçmişi hakkında bilgi verebilir misiniz?
AVİ’nin yer aldığı bina, 1950’lerde inşa edilmiş eski bir tütün deposu. İzmir’de işçi hareketlerinin, fabrika eylemlerinin ve önemli direnişlerin yaşandığı bir mahallede bulunuyor. Bu tarihsel arka plan, AVİ’nin bugün ele aldığı meselelerle doğrudan ilişkili. İçinde bulunduğumuz yapının geçmişi, emeği, dayanışmayı ve kolektif mücadeleyi hatırlatan bir hafıza taşıyor. Biz bu hafızayı silmek yerine, onunla birlikte düşünmeyi ve üretmeyi tercih ettik.

Art Venue İzmir’in mimari özellikleri ve iç mekân düzeni, sergileme anlayışınızı ve sanat üretim süreçlerini nasıl etkilemektedir?
AVİ’nin mimarisi tek bir işleve hizmet eden kapalı bir yapı değil. Sergilere, söyleşilere, film gösterimlerine ve gündelik karşılaşmalara aynı anda alan açabilen esnek bir mekân. Bu durum, üretim süreçlerini de doğrudan etkiliyor. Mekân, yalnızca işlerin sergilendiği bir zemin değil; kolektif düşünmenin ve birlikte üretmenin aktif bir bileşeni hâline geliyor.

Gerçekleştirdiğiniz sergiler ve projeler genellikle hangi küratoryal yaklaşımlar veya temalar etrafında şekillenmektedir?
AVİ’de yürütülen çalışmalar ağırlıklı olarak toplumsal meseleler, hafıza, adalet, kamusal alan ve birlikte yaşama deneyimleri etrafında şekilleniyor. Küratoryal yaklaşımımız, kesin sınırlar çizen bir çerçeveden çok, sorularla ilerleyen ve süreci açık tutan bir anlayışa dayanıyor. Farklı disiplinlerden gelen üretimler, AVİ’de yan yana gelerek birbirini besliyor.

Art Venue İzmir’in, İzmir’in kültürel yaşamına ve kent belleğine katkısı konusunda nasıl bir değerlendirme yaparsınız?
AVİ’nin İzmir’in kültürel yaşamına katkısını tekil etkinlikler üzerinden değil, alan açma pratiği üzerinden düşünmek daha doğru. Mekân, kendi üretimlerinin yanı sıra, dışarıdan gelen kültür ve sanat üreticilerinin birlikte düşünebildiği, tartışabildiği ve eyleyebildiği bir zemin sunuyor. Bu karşılaşmalar, İzmir’in kültürel yaşamında çoğul ve kolektif bir hafızanın oluşmasına katkı sağlıyor. AVİ, kent belleğinde büyük iddialarla değil; süreklilik, temas ve birlikte üretme hâliyle yer alıyor. Sergiler, söyleşiler ve kamusal buluşmalar aracılığıyla, kentin düşünsel ve kültürel dolaşımına açık bir alan olarak varlığını sürdürüyor.

Önümüzdeki dönemde gerçekleştirmeyi planladığınız projeler, iş birlikleri veya hedefler nelerdir?
Önümüzdeki dönemde kolektif üretim biçimlerini daha da güçlendiren projelere odaklanmak istiyoruz. Disiplinler arası iş birliklerini artırmak, toplumsal meselelere birlikte bakabileceğimiz uzun soluklu programlar üretmek temel hedeflerimiz arasında. AVİ için esas olan, daha çok etkinlik yapmak değil; daha derin ve anlamlı karşılaşmalar yaratmak.

Son olarak, “mekânın hafızası” kavramı sizin için ne ifade etmektedir? Art Venue İzmir’in bu hafızadaki yerini nasıl tanımlarsınız?
Mekânın hafızası, orada yaşananların toplamıdır. Sadece duvarlarda kalan izlerden değil; paylaşılan sözlerden, birlikte susulan anlardan ve kolektif üretim süreçlerinden oluşur. Art Venue İzmir’i bu hafızada, geçmişi bugüne bağlayan ve geleceğe açık kalan kamusal bir eşik olarak görüyoruz. AVİ, birlikte üretmenin ve birlikte hatırlamanın mümkün olduğu bir alan olmayı sürdürüyor.

Kapak fotoğrafı: artvenueizmir.com

Mekânın Hafızası: Gallery SO

Mekânın Hafızası: Arkas Sanat Göztepe

Mekânın Hafızası: BonVivant

Mekânın Hafızası Letter Art Gallery