Mekânın Hafızası: Galeri A
Mekânın Hafızası, kentin kültür sanat mekânlarını ve bu mekânların kent belleğindeki yerini görünür kılmayı amaçlıyor. Bu sayıda, 2014 yılında hayata geçirilen Galeri A ele alınıyor.
Bir sanat galerisini ziyaret etmeye başladığımız andan itibaren, yeni bir deneyim yaşamaya başlarız. Bu deneyim, zihni dinlendirirken bizi gündelik yaşamın koşuşturmasından uzaklaştıran bir etkiye sahiptir. Görmek istediğimiz eserlere doğru adım adım ilerlerken, duvarlardaki boyanın, çerçeveleri tutan askılığın ya da spot ışıklarının farkına bile varmayabiliriz. Oysa eser ve mekânın atmosferi, birbirini tamamlayarak bizi karşılar… Mekânın Hafızası, kültür sanat mekânlarının belleğini, özelliklerini ve sanatsal kimliğini ortaya koymayı amaçlarken; İzmir gibi kültürel çeşitliliği yüksek bir şehirde, bu mekânları belgeleyerek kent belleğine katkı sunmayı ve uzun vadede arşiv niteliği taşıyan bir kaynak oluşturmayı hedefliyor. İzmir’deki sanat mekânlarının ve galerilerinin tarihine uzanan bu yazı dizisi, sanat eserlerinin sergilenme alanlarını daha yakından tanıma fırsatı sunuyor.
Bu sayıda 2014 yılında hayata geçirilen Galeri A ele alınıyor. Galeri A, yüz yılı aşkın bir geçmişe sahip tarihi bir Rum evinde yer alıyor. Alsancak’ın kalbinde, Santissimo Rosario Kilisesi’nin tam karşısında konumlanan bu yapı, tescilli bir sit alanı içerisinde yer alır. Galeri A, sadece steril bir sergi salonu değil; aynı zamanda atölye, seminer, konferans ve eğitim çalışmalarına ev sahipliği yapabilen çok işlevli bir kültür sanat merkezi. Galeri A’nın tarihsel sürecini, kuruluş öyküsünü ve İzmir’in kültürel yaşamı ile kent belleğine yaptığı katkıları galerinin kurucularından Ayşegül Kurtel ile konuştuk.
Galeri A’nın kuruluş öyküsünü ve bu sürecin arkasındaki temel motivasyonları paylaşabilir misiniz?
Galeri A, Aralık 2014 tarihinde, ben ve Arzu Karaçetin işbirliğiyle hayata geçirildi. Temel motivasyonumuz, sanatı yalnızca bir sergileme aracı olarak değil, aynı zamanda bir farkındalık alanı oluşturma hedefiyle kullanmaktı. İzmir'de sanat aracılığıyla disiplinlerarası etkileşimi tetikleyen, izleyicinin pasif alıcı konumundan aktif katılımcı konumuna geçtiği, sadece eserlerin değil, üretim süreçlerinin ve tartışmaların da görünür olduğu bir platform yaratmak istedik. Açıldığımız günden bu yana ulusal ve uluslararası projelerle bu yolda yüksek bir ivme kazandığımızı görmekten mutluluk duyuyoruz.
Yapının tarihsel geçmişi hakkında bilgi verebilir misiniz?
Galeri A, İzmir’in çok katmanlı kültürel mirasını yansıtan, yüz yılı aşkın bir geçmişe sahip tarihi bir Rum evinde yer almaktadır. Alsancak’ın kalbinde, Santissimo Rosario Kilisesi’nin tam karşısında konumlanan bu yapı, tescilli bir sit alanı içerisinde yer alır. Restorasyon sürecinde binanın ruhuna sadık kalınmış; iç mekândaki orijinal doku, tavan yapısı ve mimari detaylar korunarak binanın özgünlüğü bozulmadan günümüze aktarılmıştır. Bu tarihi atmosfer, sergilediğimiz çağdaş sanat eserleri ile kentin hafızası arasında organik bir bağ kurmamıza olanak tanıyor.
Galeri A’nın mimari özellikleri ve iç mekân düzeni, sergileme anlayışınızı ve sanat üretim süreçlerini nasıl etkilemektedir?
Tarihi bir Rum evinin karakteristik özelliklerini taşıyan mekânımız, sergileme anlayışımızın temelini oluşturan "yaşanmışlık" hissini desteklemektedir. Galeri A, sadece steril bir sergi salonu değil; aynı zamanda atölye, seminer, konferans ve eğitim çalışmalarına ev sahipliği yapabilen çok işlevli bir kültür sanat merkezidir. Binanın yüksek tavanları ve kendine has bölümleri, mekânın sınırlarını zorlayan enstalasyonlara ve performatif sanatlara imkân tanır. Farklı dokulardaki alanları kullanarak eser ile izleyici arasında beyaz küp formatının ötesinde, daha katmanlı ve deneyimsel bir ilişki kurmayı hedefliyoruz.
Gerçekleştirdiğiniz projeler genellikle hangi küratoryal yaklaşımlar veya temalar etrafında şekillenmektedir?
Küratoryal yaklaşımımız, genç sanatçılara alan açan ve disiplinlerarası diyaloğu önemseyen bir yapıdadır. Temalarımız genellikle şu üç sütun üzerine inşa edilir: Disiplinlerarası Yaklaşım: Edebiyat, felsefe ve müzik gibi farklı alanları sanatla buluşturan etkinlikler. Toplumsal Farkındalık: Güncel meselelere dikkat çeken ve eleştirel düşünceyi teşvik eden projeler. Genç Sanatçı Desteği: Yükselen yeteneklere ilk kişisel sergilerini açma ve üretimlerini profesyonel bir ortamda sunma fırsatı yaratmak.
Galeri A’nın, İzmir’in kültürel yaşamına ve kent belleğine katkısı konusunda nasıl bir değerlendirme yaparsınız?
İzmir’in sanat haritasında sürekli üreten bir merkez olarak yerimizi aldık. Kent belleğine katkımızı; yerel sanatçıları uluslararası ağlara dâhil ettiğimiz küresel iş birlikleri, düzenli eğitimlerle sağladığımız izleyici gelişimi ve farklı entelektüel çevreleri bir araya getirdiğimiz kesişim noktası olma özelliğimizle tanımlıyoruz. Tarihi bir yapıyı sanatla yaşatarak, İzmir’in geçmişi ile geleceği arasında kültürel bir köprü kurduğumuza inanıyoruz.
Önümüzdeki dönemde gerçekleştirmeyi planladığınız projeler, iş birlikleri veya hedefler nelerdir?
Uluslararası iş birliklerimizi derinleştirerek İzmirli sanatçıların yurt dışındaki görünürlüğünü artırmak önceliğimiz. Ayrıca, genç sanatçılara yönelik ‘‘mentorluk’’ ve ‘‘rezidans’’ programlarını hayata geçirmeyi planlıyoruz. Sanatın çağdaş formlarını takip ederek dijital sanat ve yeni medya alanlarındaki projelere daha fazla ağırlık vereceğimiz bir dönem bizi bekliyor.
Son olarak, “mekânın hafızası” kavramı sizin için ne ifade etmektedir? Galerinizin bu hafızadaki yerini nasıl tanımlarsınız?
Mekânın hafızası bizim için sadece taş duvarlar değil; o duvarlar arasında yaşanan deneyimlerin ve kurulan bağların toplamıdır. Yüz yıllık bir Rum evinin taşıdığı bu derin hafıza, Galeri A’nın sunduğu çağdaş perspektifle birleştiğinde yeni bir anlam kazanıyor. Galeri A’yı, geçmişin birikimini bugünün fikirleriyle harmanlayan bir "dönüşüm alanı" olarak görüyoruz. İzmir’in sanat hayatında sadece bir mekân olarak değil, sürekli yenilenen bir farkındalık kaynağı olarak iz bırakmayı amaçlıyoruz.
*Galeri A, bugünlerde Dr. Mazhar İzmiroğlu’nun eserlerine ev sahipliği yapıyor. Kozmos ve Renkler Resim Sergisi, 7 Nisan 2026 tarihine kadar ziyarete açık olacak.
Mekânın Hafızası, önceki sayılarda:
Mekânın Hafızası: Arkas Sanat Göztepe
Mekânın Hafızası Letter Art Gallery
Fotoğraflar
